Lies, Big Lies and Statistics

Over de formatie van het nieuwe kabinet gesproken…
De formatie van een nieuw kabinet verloopt niet op rolletjes.
De verschillen tussen de verschillende partijen zijn voor de verkiezingen flink uitvergroot en dat houden onze “wijze fractievoorzitters” vol na de verkiezingen, althans voor de camera’s.
Als ondernemer kijk je toch met verbazing naar de rituele dansen van deze dames en heren.

De wereld is de afgelopen anderhalf jaar fors veranderd. Eerst door de kredietcrisis en vervolgens de economische crisis. Vele ondernemers zagen hun omzetten in volume flink dalen en daarmee ook gelijk de prijzen eroderen. Tijd om daar eindeloos over te palaveren is er dan niet, maar ingrijpen is geboden. Kijken naar de kerncompetenties van de onderneming, meer aandacht voor de klanten, een scherp kostenbewustzijn, het schrappen van het vet en de leuke maar niet-noodzakelijke dingen, het vermijden van risicovolle avonturen en de financiering op orde brengen of houden. Daar is ondernemend Nederland de laatste anderhalf jaar mee bezig geweest. Tevens zoveel mogelijk je goede en ervaren mensen behouden. Iedere ondernemer weet dat de vergrijzing komt en dat goed opgeleide en ervaren vakmensen schaars blijven.

Vanuit het ondernemersstandpunt is het dan niet te begrijpen dat de dames en heren politici hun oren zo laten hangen naar het onvolprezen Centraal Plan Bureau (CPB), dat vorig jaar eind juni voorspelde dat de werkeloosheid op zou lopen naar circa 10% van de beroepsbevolking en dat de economische groei negatief zou zijn over 2010.
Dat zelfde CPB schrijft nu voor dat er in de komende 4 jaar voor € 29 miljard moet worden bezuinigd. De dames en heren politici slikken dat voor zoete koek.
Natuurlijk moet de overheid, net zoals het bedrijfsleven de tering naar de nering zetten en niet meer uitgeven dan het ontvangt. Natuurlijk heeft de overheid flink moeten bijlenen in 2009 om de ergste klap op te vangen, het financiële systeem overeind te houden en stimuleringsmaatregelen te nemen zoals de deeltijd WW. Natuurlijk zijn de belastingopbrengsten in 2009 en 2010 gedaald door lagere winsten in het bedrijfsleven en wordt er een begrotingstekort over 2010 verwacht. Natuurlijk is de werkloosheid een stukje opgelopen maar met veel minder dan verwacht.
Maar waar staan we nu precies? Dat is nu de grote vraag en wat is de oplossing?
De antwoorden komen weer van dat zelfde CPB die alle vorige voorspellingen niet goed had; die eerst dacht dat de kredietcrisis Nederland voorbij zou gaan, niet had voorzien dat de relevante wereldhandel voor Nederland met 15% zou dalen en vervolgens ook niet heeft voorzien dat die wereldhandel verbazingwekkend snel weer aantrekt.
Kortom, de antwoorden zouden wel eens anders kunnen zijn dan met de statistische hulpmiddelen van het CPB berekend kunnen worden.
De doorgaande economische groei in Azië en India, maar ook in Zuid-Amerika (denk aan Brazilië), de weer oppakkende groeiversnelling in Rusland met de oliedollars, de sterker wordende dollar en de weer op een normaal niveau functionerende Euro waardoor onze export wordt bevorderd, zitten er volgens mij niet of onvoldoende in.

Hoe dan wel een antwoord formuleren zult u zeggen.
Net als ondernemers dat doen, geef ik u als antwoord: Bepaal je kerntaken en zeg duidelijk wat je wel doet en wat je laat. Zet een consistente lijn uit en houd een stuk flexibiliteit achter de hand. Geef dus wel je geld uit aan zaken die prioriteit hebben en goed zijn voor de economische groei. Houdt de hand op de knip voor niet noodzakelijke uitgaven, net zoals de ondernemers dat hebben gedaan. Dat betekent dus wel investeren in infrastructuur. Geld uitgeven aan onderwijs en arbeidsmarkt maar dat dan flexibeler maken en minder geld uitgeven aan zaken die geen economisch groei generen en inflexibiliteit in de hand werken dus allerlei uitkeringen, subsidies en andere inkomensherverdelende mechanismen. O ja, geen onbezonnen avonturen die veel beloven maar de komende jaren veel geld kosten en die we als Nederland als enige in Europa zo nodig moeten. U kent de voorbeelden wel van extra milieudoelstellingen bovenop de Europese, splitsen van onze energiebedrijven, rekeningrijden, vliegtax, vliegvelden in zee en dat soort gedoe. Denk ook maar aan de onzekerheid op het gebied van de woningmarkt: volstrekt onverantwoord.

Over de getallen nog het volgende. De kredietcrisis en daarmee de economische crisis heeft een gat geslagen dat in de komende 4 jaar gerepareerd kan en moet worden. Dat kan met een relatief eenvoudige rekensom door de overheidsuitgaven gedurende circa 3 jaar te bevriezen. In de praktijk betekent dat een nullijn voor allerlei vergoedingen, uitkeringen subsidies en dat soort uitgaven en minder ambtenaren aangezien daar de loonsverhogingen al zijn toegezegd. Meevallers (zoals de lage rente, de hogere aardgasbaten en de hogere economische groei) gaan naar het begrotingstekort. Met deze discipline compenseren we ruimschoots de klap die plaats heeft gevonden in 2009. De extra steunuitgaven inzake de financiële sector kunnen deels gecompenseerd worden door de versnelde terugbetaling wat de banken wereldwijd willen. Anderzijds door de aandelen van ABN AMRO te laten renderen door betere bedrijfswinsten. De netto winst zou circa € 3 miljard per jaar moeten zijn om het eigen vermogen te versterken met circa € 1,5 miljard per jaar en om 5% op de € 30 miljard rendement te maken. Voor de overheid niet slecht als je voor nog niet de helft leent… Verkopen van die aandelen kan op termijn een mooie extra bate opleveren want in de Rijksboeken staat slechts circa € 8 miljard als boekwaarde.
Maar even tijd geven zou ik zeggen…

Het andere en grootste deel van de bezuinigingen van het CPB, circa € 15 miljard per jaar, zijn gebaseerd op een scenario tot 2040 dat de komende vier jaar moet worden opgelost in de visie van het CPB. Het gaat over de kosten van vergrijzing en gezondheidszorg en ander lange termijn zaken, zoals de woningmarkt. Daar moeten we met elkaar een goed, flexibel en consistent verhaal van maken. Want, wie kan zo ver met precisie en zekerheid in de toekomst kijken?
Het CPB zeker niet, daar geldt toch meer het aloude adagium:
There are lies, Big Lies and Statistics!

Capelle aan den IJssel, 7 juli 2010

Wim van Sluis